Kapitan (ranga)
| Kapitan Wojska Lądowe |
|
| Aktualne oznaczenie stopnia | |
 naramiennik |
|
 kurtka nieprzemakalna |
|
| Oznaczenie stopnia do 1952 | |
 naramiennik |
|
| Oznaczenie stopnia przedwojenny | |
 naramiennik |
Kapitan – termin pochodzi z łac. capitaneus ("zwierzchnik"), od caput ("głowa").
- to oficerski stopień wojskowy - najwyższy z korpusu oficerów młodszych. W okresie międzywojennym był natomiast zaliczany do korpusu oficerów starszych. W Wojsku Polskim, podobnie jak w większości armii, stopień kapitana jest pomiędzy porucznikiem a majorem. Odpowiednikiem stopnia kapitana w kawalerii był rotmistrz. Obecnie w Wojsku Polskim głównym stanowiskiem dla oficera w stopniu kapitana jest dowódca kompanii, stopień kapitana przypisany jest również do takich stanowisk jak m.in.: szef sztabu batalionu, oficer sekcji sztabu pułku i brygady, oficerowie wydziałów i inne stanowiska sztabowe.
- kapitan marynarki - odpowiednik kapitana w Marynarce Wojennej
- Czwartą gwiazdę dodano pod koniec lat czterdziestych (od czasu sowietyzacji Wojska Polskiego).
- dowódca jednostki pływającej w marynarce handlowej: kapitan żeglugi wielkiej
- urzędnik państwowy zarządzający kapitanatem portu: kapitan portu
- dowódca załogi statku powietrznego (cywilnego)
- oficer Państwowej Straży Pożarnej lub
- w niektórych krajach stopień policyjny.
edytuj Historia
Kapitan po raz pierwszy pojawił się w XIV wieku we Francji jako dowódca rycerstwa jednego okręgu, a później we Francji i we Włoszech jako dowódca rot najemnych. Od połowy XVI wieku w Europie Zachodniej pełnił funkcję dowódcy chorągwi jazdy lub kompanii piechoty.
W Polsce kapitan pojawił się w XVI wieku jako dowódca zaciężnej roty piechoty niemieckiej lub węgierskiej, złożonej z kilku kompanii - był więc wtedy równy rangą pułkownikowi. W XVII wieku istniał w Polsce urząd kapitana wojskowego, który dowodził przyboczną strażą hetmańską.
W XVII i XVIII wieku w niemal wszystkich armiach europejskich kapitan był dowódcą kompanii piechoty lub szwadronu jazdy bądź dragonii (także w Polsce w wojskach autoramentu cudzoziemskiego). W Polsce w okresie Księstwa Warszawskiego i Królestwa Kongresowego kapitan był dowódcą szwadronu jazdy, kompanii piechoty lub baterii artylerii.
W okresie międzywojennym 1918-1939 kapitan był stopniem oficera starszego we wszystkich rodzajach sił zbrojnych (w odróżnieniu oficerów młodszych - do porucznika, i sztabowych - od majora).
Sławni polscy wojskowi w stopniu kapitana:
- Emilia Plater - powstanie listopadowe
- Kazimierz Jan Piątek ps. Herwin - dowódca I Kompanii Kadrowej, 12 sierpnia 1914 r. pierwszy wjechał do Kielc, poległ w bitwie pod Konarami (1915).
- Franciszek Dąbrowski - zastępca komendanta i faktyczny dowódca obrony Westerplatte
- Władysław Raginis - dowódca odcinka obrony w okolicach Wizny, zwanego polskimi Termopilami
- Tadeusz Semik - obrońca Węgierskiej Górki we wrześniu 1939
- Władysław Wysocki - bohater z bitwy pod Lenino
- Bolesław Zajączkowski (Polski Leonidas) - dowódca polskiego batalionu w bitwie pod Zadwórzem;
- Ignacy Gazurek - oficer 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej
- Władysław Łukasiuk ps. Młot - ułan 3 PSK, żołnierz AK, legendarny partyzant antykomunistyczny ziemi Podlaskiej
- Witold Pilecki
- Zobacz też
edytuj Literatura
- Mała Encyklopedia Wojskowa, 1967, Wydanie I
|
|||||||||||