Armia Prusy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

Armia "Prusy" – związek operacyjny Wojska Polskiego podczas wojny obronnej 1939.

Spis treści

1 Dowództwo
2 Geneza i zadania
3 Skład Armii "Prusy"
4 Działania
5 Bibliografia
6 Przypisy

edytuj Dowództwo

Dowódca - gen.dyw. Stefan Dąb-Biernacki
Szef sztabu - płk Tomasz Obertyński
- dowódca grupy północnej - gen.dyw. Stefan Dąb-Biernacki
- dowódca grupy południowej - gen. bryg. Rudolf Dreszer, od 3 września 1939 r. gen.bryg. Stanisław Skwarczyński

Skład Sztabu:

- - Szef oddziału I-Ppłk.dypl.Józef Kaiser
  - Szef oddziału II-Mjr.dypl.Wincenty Bąkiewicz
  - Szef oddziału III-Ppłk.dypl.Edward Słowikowski
  - Szef oddziału IV-Ppłk.dypl.Wilhelm Kasprzykiewicz

D-ca etapów Armii-gen.bryg.Jerzy Wołkowicki D-ca łączności-ppłk.Stanisław Rausz D-ca artylerii-płk.dypl.dr Stanisław Kũnstler D-ca Lotnictwa i OPL-Płk.pil.Jerzy Garbiński ( z/s d-cy ppłk.dypl.obs.Kazimierz Winnicki,szef sztabu lotniczego-mjr.obs.Tadeusz Lewkowicz) D-ca broni pancernej-płk.Józef Koczwara D-ca saperów-ppłk.dypl.Leon Tyszyński Szef służby zdrowia-płk.dr.med.Mieczysław Horach Szef komunikacji-ppłk.dypl.Wacław Domański Kwatermistrz Armii-płk.dypl.Tadeusz Procner

edytuj Geneza i zadania

Utworzona w czerwcu 1939 jako odwód Naczelnego Wodza. Miała być formowana stopniowo z jednostek mobilizowanych dopiero w wypadku bezpośredniego zagrożenia wojennego, przez co do chwili rozpoczęcia działań wojennych nie osiągnęła pełnych stanów osobowych.

Według pierwotnych planów miała być największą armią polską, stanowiącą odwód, który miał znajdować się na tyłach Armii Kraków i Armii Łódź. W lukę pozostawioną między tymi armiami, jak przewidywało dowództwo polskie miały uderzyć główne siły niemieckie, które miała zniszczyć Odwodowa Armia Prusy. Na skutek szybkich postępów wojsk Wehrmachtu, plan ten nie powiódł się. Zakończenie mobilizacja jednostek polskich w tym Armii Prusy zaplanowane było na czternasty dzień od wybuchu wojny. Armia Prusy miała składać się z 3,12,13,19,29,36 (rez.),39 (rez.),44 (rez.) Dywizji Piechoty, Wileńskiej Brygady Kawalerii oraz z 1 i 2 batalionu czołgów lekkich.

Na przełomie lipca i sierpnia 1939 roku marszałek Rydz-Śmigły zadecydował, że oddziały Armii Prusy mają być skoncentrowane w rejonie Tomaszów Mazowiecki-Radom-Kielce. Ostatecznie jednak na skutek trudności wynikających z układu sieci kolejowej wojska te miały wyładować się w dwóch odrębnych rejonach.

Północne zgrupowanie: Koluszki-Łowicz-Skierniewice.
Południowe zgrupowanie: Skarżysko-Opoczno-Radom.

Po przeprowadzeniu wyładunku w wyznaczonych strefach miały ześrodkować się w następujący sposób:

44 DP - Sochaczew
13 DP - Regny
19 DP - Tomaszów Maz.
Wileńska BK - Piotrków Tryb.
29 DP - Sulejów
36 DP - Opoczno
12 DP - Końskie
3 DP - Skarżysko-Kamienna
39 DP - Kozienice

edytuj Skład Armii "Prusy"

edytuj Grupa północna

edytuj Grupa południowa

edytuj Samodzielne pododdziały armijne

2 kompania balonów obserwacyjnych
12 kompania samochodów osobowych
13 kompania stacyjna łączności
13 kompania radiowa
23 kompania telefoniczno-kablowa
24 kompania telefoniczno-kablowa
15 kompania telefoniczno-budowlana
81 Zmotoryzowany Batalion Saperów
212 kompania asystencyjna
101 pluton żandarmerii
32 sąd polowy

edytuj Działania

W dniu wybuchu wojny żadna jednostka armii nie znajdowała się w miejscu zaplanowanej koncentracji. 19 DP wyładowywała się w rejonie Łowicza, skąd marszem miała przejść w rejon Piotrkowa. 29 DP była w trakcie wyładowywania się w rejonie Skierniewic, bez 41 pp i przydzielonego dywizjonu 29 pal, które pozostały jeszcze na Suwalszczyźnie. Wileńska BK też była w trakcie rozładunku koło Koluszek, skąd miała przejść na południowy wschód od Piotrkowa w rejon lasu Lubień. 13 DP, która została wycofana z Korpusu Interwencyjnego na Pomorzu była dopiero, w okolicach Bydgoszczy, w trakcie załadunku do transportów kolejowych. Na skutek szybkich działań Wehrmachtu, obie grupy nie zdołały ukończyć pełnej mobilizacji i działały praktycznie oddzielnie. W pierwszych dniach września sytuacja na froncie była już na tyle poważna, że postanowiono rzucić do walki oddziały niekompletne pod względem sprzętu i ludzi. 4 września około 7:30 gen. Dąb-Biernacki, dysponując już całą grupą północną, wystąpił do Naczelnego Dowództwa z propozycją uderzenia jednostkami zgrupowanymi koło Piotrkowa. Około 9:00 nadeszła odpowiedź od szefa sztabu Naczelnego Wodza: "kierunek tego uderzenia koliduje z projektowanym użyciem zgrupowania"^[1]. W rezultacie tej decyzji wojsko uformowane w łuk o 200 km długości stało bezczynnie koło Piotrkowa i było tylko obserwatorem nierównej walki pod Borową Górą.

44 Dywizja Piechoty nie została w pełni zmobilizowana, tylko jej 146 Pułk Piechoty walczył na przedpolach Piotrkowa, natomiast 39 Dywizja Piechoty zakończyła mobilizację po 6 września i wzięła udział w walkach w ramach Armii Lublin. W obliczu wielkiego zagrożenia podzielono, więc w pośpiechu Armię Prusy na dwa zgrupowania. Przydzielając jej następujące zadania:

grupa północna (13,19,29 DP, Wileńska BK, 1,2 bcl) miała wspierać Armię Łódź na głównym kierunku obronnym w rejonie Łodzi i Sieradza.

Grupa ta po bitwach pod Piotrkowem i Tomaszowem Mazowieckim (4–6 września) wycofała się na prawy brzeg Wisły.

większe bitwy i potyczki

pod Jeżowem 4-5 września
pod Longinówką 5 na 6 września
pod Piotrkowem 4-6 września
w Górach Borowskich 3-6 września
pod Tomaszowem Mazowieckim 6 września
- grupa południowa (3,12,36 DP) miała stanowić rezerwę Armii Kraków i przygotowywać obronę linii środkowej Wisły.

Została ona po Bitwie pod Iłżą (8-9 września) okrążona i odcięta od reszty polskich wojsk, a następnie uległa zniszczeniu.